Yapay Zekâ ve Dijital Politika Merkezi (CAIDP), Türkiye’nin yeni yapay zekâ eylem planına ilişkin görüşlerini Sanayi ve Teknoloji Bakanlığına sundu. Kurum, planın insan onuru, adalet, kapsayıcılık ve etik değerleri temel alan yaklaşımını olumlu değerlendirirken, bu taahhütlerin somut ve denetlenebilir güvencelere dönüştürülmesini öneriyor.
CAIDP’nin önerileri üç başlıkta toplanıyor:
- Kamuda yapay zekâ alımlarını insan hakları temeline oturtmalı
Öngörülen algoritmik etki değerlendirmeleri, model kartları ve teknik belgelendirme uygulamaları, temel haklar üzerindeki etkilerin değerlendirilmesi, bağımsız inceleme ve kullanım sonrası izleme yükümlülükleriyle güçlendirilmeli. İnsan haklarına uygun olmayan sistemlerin kullanımının durdurulması için açık kurallar getirilmeli.
- Avrupa Konseyi Yapay Zekâ Sözleşmesi ve kişisel verilerin korunmasına ilişkin 108+ Sözleşmesi imzalanıp onaylanmalı
Bu adımlar, Türkiye’nin insan hakları, demokrasi ve hukukun üstünlüğüne bağlılığını güçlendirebilir; planda önerilen “Güvenilir Yapay Zekâ Mührü”nün inandırıcılığını artırabilir.
- Ölümcül otonom silah sistemlerine ilişkin derhal moratoryum ilan ediilmeli
CAIDP, kapsamlı uluslararası güvenceler oluşturulana kadar ilgili normlara uygun olmayan otonom silahların geliştirilmesi, tedariki, satışı, transferi ve kullanımının geçici olarak durdurulmasını istiyor. Türkiye’nin bu teknolojileri geliştiren ve ihraç eden bir ülke olarak uluslararası kuralların şekillenmesindeki rolüne dikkat çekiyor.
Türkiye’nin uluslararası yapay zekâ ilkelerine yönelik taahhütleri, yeni eylem planıyla birlikte kamu alımlarından askerî kullanımlara kadar uzanan, insan haklarını koruyan somut sorumluluklara ve denetim mekanizmalarına dönüşmeli.
